Πυρηνικός ιατρός, Διευθυντής, Κέντρο Διαγνωστικής και Θεραπευτικής Πυρηνικής Ιατρικής
Η Πυρηνική Ιατρική αποτελεί έναν από τους πιο καινοτόμους τομείς της σύγχρονης Ιατρικής, συνδυάζοντας τις αρχές της φυσικής, της χημείας και της βιολογίας για τη διάγνωση και τη θεραπεία ασθενειών. Χρησιμοποιώντας μικρές ποσότητες ραδιενεργών ουσιών που συνδυάζονται με άλλα χημικά στοιχεία ή φαρμακευτικές ενώσεις, μπορεί να απεικονίσει και να μελετήσει λειτουργικές διαταραχές στον ανθρώπινο οργανισμό, παρέχοντας διάγνωση με ακρίβεια. Τα τελευταία χρόνια όμως μετεξελίσσεται και σε θεραπευτικό πυλώνα της ογκολογίας, με την δυνατότητα θεραπείας σε συγκεκριμένα νοσήματα.
Σπινθηρογραφήματα: Κλασικές και σύγχρονες διαγνωστικές εφαρμογές
Εδώ και δεκαετίες τα σπινθηρογραφήματα - οι διαγνωστικές εξετάσεις οι οποίες γίνονται με αυτή την μέθοδο – συμβάλλουν (μεταξύ άλλων εφαρμογών) στην διάγνωση καρδιολογικών, νευρολογικών, ενδοκρινολογικών, ουρολογικών και ογκολογικών καταστάσεων. Για παράδειγμα, το σπινθηρογράφημα μυοκαρδίου βοηθά στη διάγνωση της στεφανιαίας νόσου, ενώ με το σπινθηρογράφημα οστών ανιχνεύονται οστικές μεταστάσεις ή καλοήθεις βλάβες στα οστά κι εκτιμώνται περιπτώσεις παθολογικών αρθροπλαστικών. Υπάρχουν καταστάσεις, όπως η νόσος Πάρκινσον, που οι μελέτες Πυρηνικής Ιατρικής είναι παθογνωμονικές, ή απαραίτητες στον χειρουργικό σχεδιασμό, όπως στον πρωτοπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό ή στην ανάδειξη του λεμφαδένα φρουρού στον καρκίνο μαστού και στο μελάνωμα. Σε άλλες περιπτώσεις είναι εξετάσεις εκλογής σε επείγουσα μορφή, όπως το σπινθηρογράφημα νεφρών, μετά από μεταμόσχευση για έλεγχο επιπλοκών (π.χ απόρριψη του μοσχεύματος) ή το σπινθηρογράφημα αιμάτωσης/αερισμού πνευμόνων για τον έλεγχο πνευμονικής εμβολής.
PET: Σύγχρονη απεικόνιση στην ογκολογία
Με την εξέλιξη της τεχνολογίας, αναπόσπαστο κομμάτι των ογκολογικών πρακτικών μας, αποτελούν πλέον και οι εξετάσεις ποζιτρονιακής τομογραφικής απεικόνισης (ΡΕΤ) με συνεχώς αυξανόμενες ενδείξεις. Με την ΡΕΤ επιτυγχάνουμε έγκαιρη ανίχνευση και διάγνωση, σταδιοποίηση, σχεδιασμό θεραπείας, αξιολόγηση της ανταπόκρισης στη θεραπεία και ανίχνευση πιθανής υποτροπής.
Αναδεικύοντας τη μεταβολική δραστηριότητα των καρκινικών κυττάρων, καθιστά εφικτή την ανάδειξη του καρκίνου σε πρώιμο στάδιο, παρέχει λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με την έκταση της νόσου και εάν έχει εξαπλωθεί σε άλλα μέρη του σώματος, συμβάλλει στον ακριβή σχεδιασμό της ακτινοθεραπείας και κατευθύνει σε στοχευμένες θεραπείες, ενώ εντοπίζει τις υποτροπές νωρίτερα από άλλες μεθόδους απεικόνισης.
Συνολικά, το PET προσφέρει ένα ολοκληρωμένο εργαλείο για τη διαχείριση του καρκίνου, από την αρχική διάγνωση έως την παρακολούθηση μετά τη θεραπεία.
PET β-αμυλοειδούς και νόσος Αλτσχάιμερ
Πρόσφατα, εντάχθηκε στις ενδείξεις του ΡΕΤ και η απεικόνιση β-αμυλοειδούς για διάγνωση της νόσου Αλτσχάιμερ και την διαφορική διάγνωση τύπων Άνοιας. Η συγκεκριμένη εξέταση που πλέον γίνεται και στην χώρα μας (μετ’ εμποδίων βέβαια καθώς δεν αποζημιώνεται από τον ΕΟΠΥΥ) αποτελεί διεθνώς την απεικονιστική εξέταση εκλογής, προκειμένου να λάβει κάποιος θεραπεία για την ν. Αλτσχάιμερ, μια θεραπεία που εγκρίθηκε πριν λίγους μήνες από τον ΕΜΑ (Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων) και αναμένεται να αποτελέσει επανάσταση στον χώρο της Υγείας, δίνονας ελπίδα σε εκατομμύρια ασθενείς, που υποφέρουν από την μάστιγα του αιώνα μας. Με το ΡΕΤ β-αμυλοειδούς, μπορεί να γίνει η επιλογή ασθενών που χρήζουν θεραπεία αλλά και η παρακολούθηση του θεραπευτικού αποτελέσματος.
Δεν είναι τυχαίο άλλωστε πως στην διάρκεια των πρόσφατων διεθνών Συνεδρίων Πυρηνικής Ιατρικής, το ΡΕΤ β-αμυλοειδούς ήταν μεταξύ των θεμάτων που μονοπώλησαν το ενδιαφέρον. Οι θεραπείες και η χρησιμότητα των κλινικών μελετών, ήταν τα άλλα highlights των συνεδρίων.
Θεραπευτικές εφαρμογές της Πυρηνικής Ιατρικής
Όσον αφορά στις θεραπείες, η χρήση του ραδιενεργού Ιωδίου εδώ και πάνω από 80 έτη σε περιπτώσεις καρκίνου του θυρεοειδή αδένα, μετά από ολική θυρεοειδεκτομή, έχει καταστήσει την συγκεκριμένη κακοήθεια ιάσιμη. Άλλες θεραπευτικές πρακτικές που εφαρμόζονται αφορούν στην ανακούφιση των επώδυνων οστικών μεταστάσεων, στην αντιμετώπιση πρωτοπαθή ή μεταστατικού καρκίνου ήπατος, στους νευροενδοκρινείς όγκους και στον υποτροπιάζοντα μεταστατικό καρκίνο προστάτη. Η θεραπευτική Πυρηνική Ιατρική έχει εφαρμογές και σε καλοήθεις καταστάσεις, όπως στην υπερλειτουργία του θυρεοειδή αδένα (π.χ. ν. Graves, τοξικό αδένωμα) ή σε αρθρίτιδες (ρευματοειδή αρθρίτιδα, οστεοαρθρίτιδα) με την εφαρμογή της ραδιοϋμενόλυσης.
Theranostics: Συνδυάζοντας διάγνωση και θεραπεία
Ό όρος που τα τελευταία χρόνια είναι συνυφασμένος με την Πυρηνική Ιατρική είναι ο όρος theranostics (thera-py & dia(g)nostics), που προκύπτει από τη διαγνωστική πληροφορία στην επιλογή ασθενών για ραδιοϊσοτοπική θεραπεία. Η σύνδεση συγκεκριμένου ισοτόπου, με δομές που βρίσκονται στην επιφάνεια καρκινικών κυττάρων, συμβάλλει στην διάγνωση, αν το ισότοπο είναι διαγνωστικό (π.χ. F-18, Ga-68) ή στην θεραπεία, εφόσον είναι θεραπευτικό (π.χ. Lu-177).
Το μέλλον των ραδιοϊσοτοπικών θεραπειών
Οι ραδιοϊσοτοπικές θεραπείες αποτελούν επανάσταση στην εξατομικευμένη Ιατρική. Συμβάλλουν στην βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών, εμφανίζουν ελάχιστες παρενέργειες και είναι καλά ανεκτές ακόμα και σε ασθενείς που δεν αντέχουν συμβατικές θεραπείες (χημειοθεραπεία, ανοσοθεραπεία) προσφέροντας βελτίωση της επιβίωσης και της περιόδου ελεύθερης νόσου. Αξιολογώντας τις μελλοντικές τάσεις, όπως συνδυαστικά με άλλες θεραπείες, με ανάπτυξη νέων ραδιοϊσοτόπων κι εφαρμογή σε πρωιμότερα στάδια καθώς και σε άλλες κακοήθειες, π.χ. νεφρού και ΚΝΣ, οι θεραπευτικές δυνατότητες της Πυρηνικής Ιατρικής φαίνεται να εξαπλώνονται και υπόσχονται ένα επιπλέον εργαλείο στην φαρέτρα μας για χιλιάδες ασθενείς παγκοσμίως.
