Αγγειοχειρουργός, Διευθυντής Α΄ Κλινική Αγγειακής και Ενδοαγγειακής Χειρουργικής, Νοσ. Ερρίκος Ντυνάν
Κρύα πόδια και κρύα χέρια: ένα συχνό παράπονο, κυρίως από γυναίκες, και πολλές φορές αντικείμενο αστεϊσμού με τη γνωστή φράση «κρύα χέρια, ζεστή καρδιά».*
Τι συμβαίνει όμως πραγματικά; Είναι κάτι ανησυχητικό;
Το φαινόμενο αυτό παρατηρείται κυρίως τους χειμερινούς μήνες, όταν επικρατούν χαμηλές θερμοκρασίες, και είναι φυσιολογικό όλοι μας να έχουμε επεισόδια όπου τα άκρα εμφανίζονται παγωμένα. Τι γίνεται όμως όταν η κατάσταση αυτή τείνει να γίνει μόνιμη και σχεδόν βασανιστική;
Υπάρχουν άνθρωποι που βιώνουν έντονη ευαισθησία στο κρύο με συμπτώματα που επιμένουν, όπως αιμωδίες, αδυναμία, αλλαγές στο χρώμα του δέρματος και, σε ακραίες περιπτώσεις, εμφάνιση δερματικών νεκρώσεων.
Υπάρχουν αρκετοί λόγοι, μερικές φορές σοβαροί, που μπορεί να προκαλούν αυτό το φαινόμενο. Από τη φυσιολογία γνωρίζουμε ότι η καλή κυκλοφορία του αίματος εξασφαλίζει τη θερμότητα και την ομοιόσταση στο ανθρώπινο σώμα. Άρα, μια προφανής αιτία είναι η κακή κυκλοφορία στα άκρα, που μπορεί να οφείλεται σε στένωση ή απόφραξη των αρτηριών των κάτω άκρων και, πολύ σπανιότερα, των άνω άκρων. Ο αγγειοχειρουργός είναι ο κατάλληλος για να διαπιστώσει εάν υπάρχει κυκλοφοριακό πρόβλημα και να προχωρήσει σε περαιτέρω έλεγχο και αντιμετώπιση.
Άλλα, και συχνότερα, αίτια είναι αυτοάνοσα νοσήματα, αγγειοσυσπαστικά σύνδρομα (κυρίως το φαινόμενο Raynaud), παθήσεις των νεύρων, αναιμία, καρδιακές παθήσεις (όπως η καρδιακή ανεπάρκεια) και ορμονικές διαταραχές, όπως ο υποθυρεοειδισμός.
Επίσης, η λήψη ορισμένων φαρμάκων, όπως β-αναστολείς (β-blockers), εργοταμίνη (που χρησιμοποιείται συχνά για τις ημικρανίες) και ψευδοεφεδρίνη, που περιέχεται σε πολλά σκευάσματα για το κοινό κρυολόγημα και τη ρινική συμφόρηση, μπορεί να ενοχοποιηθεί για τα κρύα άκρα.
Τέλος, συχνά τα κρύα άκρα είναι αποτέλεσμα άγχους (stress), συνήθως σε συνδυασμό με εφίδρωση.
Αντιμετώπιση
Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την υποκείμενη αιτία. Εάν αποκλειστεί η κακή κυκλοφορία, θα πρέπει να ελεγχθούν και οι άλλες πιθανές αιτίες από γιατρούς της αντίστοιχης ειδικότητας (ρευματολόγο, ενδοκρινολόγο, καρδιολόγο).
Πέρα από την αιτιολογική αντιμετώπιση, υπάρχουν και απλοί κανόνες που μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά:
- Αποφεύγουμε την καφεΐνη, η οποία είναι ισχυρός αγγειοσυσπαστικός παράγοντας.
- Προσθέτουμε την άσκηση στη ζωή μας – όχι μόνο για τα κρύα άκρα.
- Αποφεύγουμε την καθιστική ζωή, τόσο στο σπίτι όσο και στη δουλειά.
- Δεν περπατάμε ξυπόλητοι.
- Φοράμε άνετες και ζεστές κάλτσες. Αν το πρόβλημα εμφανίζεται και στα χέρια, χρησιμοποιούμε γάντια.
- Αποφεύγουμε τις απότομες εναλλαγές θερμοκρασίας. Όταν μπαίνουμε από κρύο σε ζεστό περιβάλλον, αφήνουμε τα άκρα να ζεσταθούν σταδιακά, χωρίς να τα εκθέτουμε σε άμεσες πηγές θερμότητας (σόμπες, καλοριφέρ, αερόθερμα, ζεστό νερό).
- Δεν μένουμε με βρεγμένα άκρα. Φροντίζουμε να έχουμε στεγνά χέρια και πόδια.
- Ακολουθούμε μια ισορροπημένη και υγιεινή διατροφή.
Με αυτές τις απλές οδηγίες μπορούμε να περνάμε καλύτερα και τις κρύες μέρες.
Καλό χειμώνα!
* Και όμως, αυτή η έκφραση έχει ιατρική βάση, τουλάχιστον όσον αφορά τις γυναίκες: εμφανίζουν ελαφρώς υψηλότερη θερμοκρασία σώματος («ζεστή καρδιά»), ενώ τα άκρα, λόγω μεγαλύτερης ευαισθησίας στις αλλαγές θερμοκρασίας και των ορμονικών επιδράσεων, κρυώνουν ευκολότερα και παραμένουν κρύα για μεγαλύτερο διάστημα («κρύα χέρια»).
