Ενδοκρινολόγος, Αναπληρώτρια Διευθύντρια Ενδοκρινολογικής Κλινικής Νοσ. Ερρίκος Ντυνάν
Οι στατίνες είναι φάρμακα που χρησιμοποιούνται ευρέως για τη θεραπεία των δυσλιπιδαιμιών, δηλαδή των διαταραχών των λιπιδίων του αίματος. Κύριος στόχος τους είναι η μείωση της LDL («κακής») χοληστερόλης, ενώ σε μικρότερο βαθμό μειώνουν τα τριγλυκερίδια και μπορούν να αυξήσουν την HDL («καλή») χοληστερόλη. Η χορήγησή τους έχει αποδειχθεί ότι μειώνει σημαντικά την εμφάνιση καρδιαγγειακών επεισοδίων, όπως το έμφραγμα και το εγκεφαλικό, καθώς και τη συνολική θνησιμότητα.
Τι είναι οι δυσλιπιδαιμίες;
Οι δυσλιπιδαιμίες διακρίνονται σε πρωτοπαθείς και δευτεροπαθείς. Οι πρωτοπαθείς είναι συνήθως κληρονομικές και απαιτούν σχεδόν πάντα φαρμακευτική αγωγή, ενώ οι δευτεροπαθείς σχετίζονται με άλλα νοσήματα ή φάρμακα και συχνά μπορούν να βελτιωθούν με αλλαγές στον τρόπο ζωής. Πριν από την έναρξη φαρμακευτικής θεραπείας, είναι απαραίτητη η προσπάθεια βελτίωσης της διατροφής και των καθημερινών συνηθειών.
Οι βασικές αλλαγές στον τρόπο ζωής περιλαμβάνουν τη διακοπή του καπνίσματος, την υιοθέτηση υπολιπιδαιμικής δίαιτας χαμηλής σε κορεσμένα ζωικά λίπη και πλούσιας σε φυτικές ίνες, φρούτα και λαχανικά, καθώς και την απώλεια βάρους. Στόχος είναι η μείωση περίπου 10% του σωματικού βάρους μέσα σε έξι μήνες. Παράλληλα, συνιστάται συστηματική σωματική άσκηση, όπως γρήγορο περπάτημα 30–60 λεπτών τις περισσότερες ημέρες της εβδομάδας.
Πότε χρειάζεται φαρμακευτική αγωγή;
Όταν τα μέτρα αυτά δεν επαρκούν για ικανοποιητική ρύθμιση των λιπιδίων, τότε η φαρμακευτική αγωγή με στατίνη είναι αναγκαία. Πριν από την έναρξη θεραπείας με στατίνη, απαιτείται πλήρης εργαστηριακός έλεγχος. Αυτός περιλαμβάνει μέτρηση λιπιδίων μετά από νηστεία, έλεγχο σακχάρου αίματος, νεφρικής λειτουργίας, ηπατικών ενζύμων (AST, ALT) και κρεατινικής κινάσης (CK). Ο έλεγχος αυτός επιτρέπει την ασφαλή έναρξη της θεραπείας και τον εντοπισμό πιθανών αντενδείξεων.
Παρακολούθηση και ανεπιθύμητες ενέργειες
Μετά την έναρξη της στατίνης, συνιστάται επανέλεγχος περίπου στις 12 εβδομάδες, ώστε να αξιολογηθεί τόσο η αποτελεσματικότητα της αγωγής όσο και η πιθανή εμφάνιση ανεπιθύμητων ενεργειών. Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες είναι η αύξηση των ηπατικών ενζύμων και οι μυαλγίες, που συνδέονται με αύξηση της CK. Σπανιότερα μπορεί να εμφανιστούν διαταραχές μνήμης ή άλλες ήπιες ανεπιθύμητες ενέργειες, ενώ σοβαρές επιπλοκές είναι εξαιρετικά σπάνιες.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε ειδικές ομάδες ασθενών, όπως ηλικιωμένοι, άτομα με νεφρική ή ηπατική νόσο και όσοι λαμβάνουν πολλά φάρμακα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η επιλογή της στατίνης και η δοσολογία πρέπει να εξατομικεύονται. Με σωστή παρακολούθηση και συμμόρφωση στη θεραπεία, οι στατίνες αποτελούν ασφαλή και ιδιαίτερα αποτελεσματικά φάρμακα για τη μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου.
