Ενδοκρινολόγος, Αναπληρώτρια Διευθύντρια Ενδοκρινολογικής Κλινικής Νοσ. Ερρίκος Ντυνάν
Ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 είναι ιδιαίτερα συχνός στους ηλικιωμένους άνω των 65 ετών, λόγω της αύξησης του προσδόκιμου ζωής και της παχυσαρκίας. Οι ηλικιωμένοι διαβητικοί έχουν παρόμοιο κίνδυνο εμφάνισης μικροαγγειακών και μακροαγγειακών επιπλοκών, όπως καρδιαγγειακά νοσήματα, νεφροπάθεια, νευροπάθεια και αμφιβληστροειδοπάθεια, σε σχέση με τους νεότερους ασθενείς. Ωστόσο, η αντιμετώπισή τους παρουσιάζει σημαντικές ιδιαιτερότητες.
Ιδιαιτερότητες και προκλήσεις στην τρίτη ηλικία
Η θεραπευτική προσέγγιση στους ηλικιωμένους είναι πιο σύνθετη, καθώς συχνά συνυπάρχουν πολλαπλά χρόνια νοσήματα, πολυφαρμακία, μειωμένη νεφρική λειτουργία, καθώς και προβλήματα μνήμης, κατάθλιψη ή λειτουργικοί περιορισμοί. Οι παράγοντες αυτοί αυξάνουν τον κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών, κυρίως υπογλυκαιμίας, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε πτώσεις, κατάγματα, σύγχυση ή καρδιακά επεισόδια.
Εξατομίκευση των γλυκαιμικών στόχων
Για τον λόγο αυτό, οι στόχοι ρύθμισης του σακχάρου πρέπει να εξατομικεύονται. Σε ηλικιωμένους με καλή γενική κατάσταση και λίγα συνοδά προβλήματα, προτείνεται στόχος HbA1c κάτω από 7,5%. Σε ασθενείς με πολλαπλές συνοσηρότητες ή περιορισμένο προσδόκιμο ζωής, αποδεκτός θεωρείται στόχος κάτω από 8%, ενώ σε πολύ ευάλωτους ασθενείς μπορεί να γίνει ανεκτό ακόμη και έως 8,5%, εφόσον αποφεύγονται οι υπογλυκαιμίες και οι ακραίες υπεργλυκαιμίες.
Ασφάλεια και καρδιαγγειακός κίνδυνος
Βασική προτεραιότητα στη φροντίδα του ηλικιωμένου διαβητικού είναι η ασφάλεια. Η αποφυγή υπογλυκαιμικών επεισοδίων αποτελεί κεντρικό στόχο της θεραπείας. Παράλληλα, δίνεται έμφαση στη μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου μέσω ρύθμισης της αρτηριακής πίεσης, των λιπιδίων και, όπου ενδείκνυται, με χρήση στατινών ή αντιαιμοπεταλιακής αγωγής.
Ρόλος της διατροφής και της άσκησης
Η υγιεινή διατροφή και η σωματική δραστηριότητα παραμένουν σημαντικές, προσαρμοσμένες όμως στις δυνατότητες του ασθενούς. Συνιστάται ισορροπημένη διατροφή και ήπια άσκηση, όπως περπάτημα, όταν δεν υπάρχουν αντενδείξεις, με στόχο τη διατήρηση της λειτουργικότητας και της ποιότητας ζωής.
Φαρμακευτική αγωγή στον ηλικιωμένο διαβητικό
Όσον αφορά τη φαρμακευτική αγωγή, η μετφορμίνη αποτελεί συχνά την πρώτη επιλογή, εφόσον δεν υπάρχει σοβαρή νεφρική ανεπάρκεια ή άλλες αντενδείξεις. Άλλα αντιδιαβητικά φάρμακα ή ινσουλίνη μπορούν να χρησιμοποιηθούν, με προσεκτική επιλογή και δοσολογία, λαμβάνοντας υπόψη τον κίνδυνο υπογλυκαιμίας, τη νεφρική λειτουργία και την ικανότητα του ασθενούς να ακολουθεί σωστά τη θεραπεία.
Παρακολούθηση και στόχος: ποιότητα ζωής
Τέλος, απαραίτητη είναι η τακτική παρακολούθηση με έλεγχο σακχάρου, HbA1c και συνοδών παραγόντων κινδύνου, με στόχο τη διατήρηση της ποιότητας ζωής και της λειτουργικότητας του ηλικιωμένου ασθενούς.
